Het mediterrane dieet staat bekend als een van de gezondste voedingspatronen ter wereld, en extra virgine olijfolie vormt een essentieel onderdeel hiervan.
Maar wat zegt de wetenschap echt over de gezondheidsvoordelen van olijfolie? Recent onderzoek laat zien dat een hogere consumptie van extra virgine olijfolie kan worden gekoppeld aan een lager risico op totale sterfte, kanker en hart- en vaatziekten.
Waarom dit onderzoek?
Al jarenlang wordt de consumptie van extra virgine olijfolie geassocieerd met een lager risico op sterfte, vooral door hart- en vaatziekten.
Wat nog onduidelijk is:
- Geldt dit ook voor kanker?
- Welke biologische mechanismen verklaren het verband tussen olijfolie en een lager sterfterisico?
Het onderzoek: de Moli-sani Study
De onderzoekers maakten gebruik van gegevens uit de Moli-sani Study, een groot Italiaans cohort met 22.892 deelnemers.
Belangrijkste details:
- Duur van de follow-up: gemiddeld 13,1 jaar
- Voedingsinformatie: via zelf ingevulde voedselfrequentievragenlijsten
- Standaard portie olijfolie: 10 gram (ongeveer 1 eetlepel)
Daarnaast werden diverse biomarkers gemeten, zoals lipiden, glucosehuishouding, ontstekingen en niergezondheid, om een mogelijke mechanistische verklaring te onderzoeken.
Resultaten: meer olijfolie, lager risico
De belangrijkste bevindingen:
Hoge consumptie vs. lage consumptie:
- Meer dan 3 eetlepels per dag vs. minder dan 1,5 eetlepels
- Totale sterfte: -20%
- Sterfte aan kanker: -23%
- Sterfte aan hart- en vaatziekten: -25%
Effect per extra eetlepel per dag:
Verbeteringen in biomarkers zoals:
- Cystatine C (nieren)
- Bloedglucose
- Totaal cholesterol & triglyceriden
- ApoA (HDL-component)
- CRP (ontstekingsmarker)
- Ratio granulocyten/lymfocyten (ontsteking)
- Bloeddruk & hartslagfrequentie
- Serum vitamine D
Verklaring via biomarkers:
Deze factoren verklaarden 21,2% van de associatie tussen olijfolie en totale sterfte, en 13,7% voor sterfte aan kanker.
Wat betekent dit?
Het onderzoek toont aan dat een hogere consumptie van extra virgine olijfolie kan bijdragen aan:
- Lager risico op totale sterfte
- Lager risico op kanker
- Lager risico op hart- en vaatziekten
Opvallend is dat bekende risicofactoren voor chronische ziekten slechts een deel van deze effecten verklaren. Dit suggereert dat andere, nog onbekende biologische processen een rol spelen.
Ander onderzoek en nuance
Uit eerdere studies blijkt dat twee eetlepels extra virgine olijfolie per dag al positieve effecten op de hartgezondheid kunnen hebben[2].
Toch is het belangrijk kritisch te blijven: niet al het onderzoek is van dezelfde kwaliteit[3].
Ons advies
Probeer dagelijks gemiddeld ongeveer twee eetlepels extra virgine olijfolie te consumeren als onderdeel van een gezond mediterrane dieet.
Dit kan bijdragen aan een lager sterfterisico en betere hart- en vaatgezondheid.
Referenties
-
Ruggiero et al: Olive oil consumption is associated with lower cancer, cardiovascular and all-cause mortality among Italian adults: prospective results from the Moli-sani Study and analysis of potential biological mechanisms, European Journal of Clinical Nutrition – 2024
-
Covas et al: EUROLIVE Study group. The effect of polyphenols in olive oil on heart disease risk factors: a randomized trial, Annals of Internal Medicine – 2006
-
Zou et al: Cardiovascular, Metabolic and Endocrine, Cancer, Mortality, Derma, and Other Outcomes of Olive Oil and Oleic Acid: An Umbrella Review, eCollection – 2025
